2026-yilda IELTS Oʻzbekistonda shunchaki "chet elga ketish hujjati" emas — u DTM orqali mahalliy universitetga kirishning eng kuchli vositalaridan biriga aylandi. B2 darajani tasdiqlovchi 5.5+ ball chet tili fanidan maksimal ballni avtomatik beradi, til yoʻnalishlariga esa 2025/26 oʻquv yilidan sertifikatsiz hujjat ham topshirib boʻlmaydi. Quyida qaysi band aynan nima berishini, sertifikat muddati qanday hisoblanishini va maqsadingizga qarab qaysi ballni moʻljallash kerakligini raqamlar bilan koʻrib chiqamiz.
IELTS sertifikati DTMda aynan nima beradi?
Qabul qoidalariga koʻra, B2 yoki undan yuqori darajadagi amaldagi til sertifikati (milliy CEFR, IELTS, TOEFL va roʻyxatdagi boshqa sertifikatlar) egasi kirish test sinovida chet tili fanini topshirmaydi — bu fandan unga maksimal ball yozib qoʻyiladi.
Bu amalda nimani anglatadi:
- Chet tili birinchi (asosiy) fan boʻlgan yoʻnalishlarda har bir savol 3.1 balldan baholanadi — 30 ta savol uchun jami 93 ball. B2+ sertifikat shu ballni imtihonsiz beradi (test tuzilmasi yildan yilga oʻzgarishi mumkin — joriy qabul hujjatlarini DTM eʼlonlarida tekshirib oling).
- Chet tili ikkinchi fan boʻlsa, maksimal ball ham avtomatik hisoblanadi (soʻnggi yillardagi tuzilmada 63 ball).
- Imtihon zalidagi hayajon, tushunarsiz savol, "yomon kun" degan risklar chet tili boʻyicha butunlay yoʻqoladi — kuchingizni qolgan fanlarga qaratasiz.
Oʻzbekistonda qoʻllanadigan rasmiy ekvivalentlik boʻyicha IELTS 5.5 aynan B2 daraja hisoblanadi. Yaʼni DTM imtiyozi uchun 7.0 yoki 8.0 shart emas — 5.5 yetarli. Darajalar tizimi qanday ishlashini CEFR darajalari haqidagi maqolamizda batafsil yozganmiz.
IELTS band → CEFR → DTM imtiyozi: jadval
| IELTS band | CEFR daraja | DTMdagi natija |
|---|---|---|
| 4.0 – 5.0 | B1 | 2026-yilgi yangilanishga koʻra chet tili fanidan maksimal ballning ~75% i (yangi qoida — rasmiy eʼlonni tekshiring) |
| 5.5 – 6.5 | B2 | Chet tili fanidan maksimal ball (1-fan boʻlsa 93 ball) + til yoʻnalishlariga hujjat topshirish huquqi |
| 7.0 – 8.0 | C1 | B2 imtiyozlari + imtihon toʻlovi davlat tomonidan toʻliq qaytariladi (30 yoshgacha boʻlgan fuqarolarga) |
| 8.5 – 9.0 | C2 | Barcha imtiyozlar + xalqaro grantlar va xorijdagi kuchli universitetlar uchun ogʻirlikdagi hujjat |
Muhim izoh: daraja mosligi va ball hisoblash tartibi har yili qabul qoidalari bilan qayta tasdiqlanadi. Yakuniy qaror qabul qilishdan oldin DTM (uzbmb.uz) saytidagi joriy yil hujjatlarini albatta oʻqing.
2025/26 dan: til yoʻnalishlariga sertifikat MAJBURIY
2025/26 oʻquv yili qabulidan boshlab chet tili birinchi fan sifatida belgilangan bakalavriat yoʻnalishlariga — xorijiy filologiya va tarjima, chet tili pedagogikasi, xalqaro munosabatlar, xalqaro biznes, turizm kabi jami 29 ga yaqin yoʻnalish — faqat milliy yoki xalqaro til sertifikati bilan hujjat topshirish mumkin. Sertifikatsiz ariza tizimdan umuman oʻtmaydi.
Bu katta oʻzgarish: ilgari "imtihonda koʻramiz" deb yurgan abituriyent endi oʻyinga kira olmaydi. 2026-yilgi yangilanishlarda talab biroz yumshatildi — B1 daraja endi maksimal ballning 75% ini beradi va til yoʻnalishlariga yoʻl ochadi. Lekin maksimal ball baribir faqat B2 va undan yuqoriga beriladi; raqobat kuchli yoʻnalishlarda 75% bilan grant oʻrinlariga chiqish juda qiyin. Xulosa oddiy: til yoʻnalishini moʻljallagan abituriyent uchun IELTS 5.5+ endi tanlov emas, kirish chiptasi.
Sertifikat muddati: qachon topshirish kerak?
IELTS sertifikati 2 yil amal qiladi. DTM qoidasi oddiy: hujjat topshirish paytida muddati tugamagan sertifikat inobatga olinadi, muddati oʻtgani esa qabul qilinmaydi. Sertifikat maʼlumotlari qabul davrida abituriyent tomonidan elektron tizimga (my.uzbmb.uz) kiritiladi.
Bundan amaliy xulosa — sanani orqaga qarab hisoblang:
- Qabul odatda iyun–iyul oylarida oʻtadi.
- Demak, 9-sinfda olingan sertifikatning muddati 11-sinf yozigacha tugab qolishi mumkin — bu eng koʻp uchraydigan xato.
- Eng xavfsiz oyna — 10-sinf oxiri va 11-sinf davomida topshirish: sertifikat qabulga bemalol yetadi, kerak boʻlsa qayta urinishga ham vaqt qoladi.
- Kompyuterda topshirilgan IELTS natijasi odatda bir necha kunda chiqadi, lekin qayta topshirish ehtimolini hisobga olib, qabulga kamida 2–3 oy zaxira qoldiring.
Qaysi bandni moʻljallash kerak? Maqsadga qarab strategiya
Maqsad — faqat DTM imtiyozi (mahalliy universitet, grant oʻrin). 5.5 yetarli. Lekin uni "chegarada" moʻljallamang: real imtihonda band 0.5 ga tushishi odatiy hol. Mock testlarda barqaror 6.0 koʻrsatmaguncha imtihonga yozilmang — buni qanday toʻgʻri qilishni mock testni qanday ishlash qoʻllanmasida yozganmiz.
Maqsad — 6.0–6.5. Bu xavfsizlik zaxirasi bilan olingan B2, shuningdek koʻpgina xalqaro va qoʻshma taʼlim dasturlarining talabi aynan shu oraliqda boʻladi.
Maqsad — 7.0+. Eng serdaromad daraja: DTM imtiyozi ustiga imtihon puli davlat tomonidan qaytariladi, magistratura va xorijdagi grant dasturlari eshigi ochiladi. Bu yoʻlni bosqichma-bosqich IELTSda band 7 qanday olinadi maqolasida chizganmiz.
Modullar boʻyicha kutilayotgan natijalaringizdan umumiy band qanday chiqishini oldindan hisoblab koʻring — IELTS band kalkulyator yaxlitlash qoidalarini avtomatik qoʻllab beradi.
Xarajat hisobi: IELTS aslida qancha turadi?
| Xarajat | Narx (2026, taxminan) |
|---|---|
| IELTS Academic / General (kompyuterda) | ~2 664 000 soʻm |
| IELTS UKVI | ~2 980 000 soʻm |
| Offline mock test (Toshkent) | 200 000 – 400 000 soʻm |
| Sertifikat amal qilish muddati | 2 yil |
Narx markaz va imtihon turiga qarab farq qiladi — toʻlovdan oldin British Council yoki IDP rasmiy saytidagi joriy narxni tekshiring.
Eng muhimi: 7.0 va undan yuqori olsangiz, davlat imtihon toʻlovini toʻliq qoplab beradi. Shartlari: Oʻzbekiston fuqarosi boʻlish, 30 yoshdan oshmaganlik va imtihonni rasmiy markazda topshirganlik. Ariza sertifikat olingan kundan 180 kun ichida elektron hukumat tizimi orqali (my.gov.uz bilan bogʻlangan Xazna ilovasi) beriladi — toʻlov kvitansiyasi va sertifikat PDF kerak boʻladi. Kompensatsiya faqat soʻnggi urinish uchun bir marta toʻlanadi. Yaʼni 7.0 ga chiqqan abituriyent uchun IELTS amalda bepul boʻlib qoladi.
53 000 kishi buni uddaladi — siz-chi?
British Council va IDP maʼlumotlariga koʻra, 2024-yilda qariyb 53 000 oʻzbekistonlik IELTSda 5.5 va undan yuqori ball olgan — bu 2020-yilga nisbatan 5 baravar koʻp. 7–8 oraligʻida esa 13 000 dan ortiq yurtdoshimiz bor.
Bundan ikki xulosa chiqadi. Birinchidan, 5.5 — erishib boʻlmas choʻqqi emas: tizimli tayyorgarlik bilan oddiy maktab oʻquvchilari ham olyapti. Ikkinchidan, sertifikat endi noyob ustunlik emas — raqobatchilaringizning sezilarli qismida u allaqachon bor. Kutgan sari raqobat kuchayadi, imtiyozning qadri esa oshmaydi. Shuning uchun tayyorgarlikni keyingi oʻquv yiliga qoldirish — eng qimmat xato.
Tayyorgarlikni bugun qanday boshlash mumkin?
- Hozirgi darajangizni aniqlang. Moʻljalsiz tayyorgarlik — vaqt yoʻqotish. Qaysi modulda qancha yetishmayotganini bilsangiz, reja oʻz-oʻzidan chiqadi.
- Reja tuzing. 5.5 gacha odatda 2–4 oy tizimli mashq yetadi (boshlangʻich darajaga qarab). Tayyor sxema IELTSga qanday tayyorlanish maqolasida bor.
- Writingʼga alohida eʼtibor bering. Aksariyat abituriyentlarda eng past ball aynan Writingʼda chiqadi — u umumiy bandni 5.5 dan pastga tortib ketadigan modul.
- Mock testlar bilan yakunlang. Real imtihondan oldin kamida 2–3 marta toʻliq mock test ishlang: vaqt bosimini his qilish oʻz-oʻzidan 0.5 bandga arziydi.
DTM imtiyozi uchun kerakli 5.5 sizdan qancha uzoqda ekanini bugunoq bilib oling: bitta insho yozing va IELTS Writing tekshirish sahifasida AI 60 soniyada bepul taxminiy baho bersin — roʻyxatdan oʻtish ham shart emas. Jiddiy tayyorgarlikka oʻtish uchun roʻyxatdan oʻting — 5 ta bepul kredit bilan Writing va Speaking mashqlarini sinab koʻrasiz. Sertifikat qoʻlingizda boʻlsa, DTMdagi eng ogʻir fanlardan biri siz uchun allaqachon yopilgan boʻladi.
